Certyfikowana żywność bezglutenowa – czy warto płacić za nią więcej?

Wiele produktów spożywczych (takich jak płatki kukurydziane, wędliny, słodkie jogurty czy suszone owoce) naturalnie nie powinno zawierać glutenu. Czy w takim razie warto płacić więcej za certyfikowaną żywność bezglutenową, oznaczoną symbolem Przekreślonego Kłosa? 

Okazuje się, że tak – jeśli zależy Ci na rzeczywistym stosowaniu diety bez glutenu. To szczególnie istotne w przypadku osób z celiakią czy silną alergią, dla których nawet minimalna ilość tego białka może być szkodliwa. Sprawdź, co wyróżnia certyfikowane produkty bezglutenowe i jak na co dzień unikać zanieczyszczenia glutenem!

Co wyróżnia żywność bezglutenową? 

• Co wyróżnia żywność bezglutenową?
• Dlaczego produkty mogą być zanieczyszczone?
• Jakie są zasady przyrządzania potraw na diecie bezglutenowej?

W Unii Europejskiej istnieją bardzo restrykcyjne normy dotyczące poprawnego opisywania produktów – nie każdy może określić swój wyrób jako bezglutenowy. Dzięki temu osoby, które muszą stosować dietę bez glutenu (np. z powodu celiakii, alergii lub nietolerancji), mają trochę łatwiejsze zadanie. Jakich norm muszą przestrzegać producenci?

Zgodnie z Rozporządzeniem Komisji UE nr 828/2014 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat nieobecności lub zmniejszonej zawartości glutenu w żywności [1]istnieją konkretne progi zawartości glutenu, które może zawierać żywność bezglutenowa. 

W związku z tym tylko odpowiednio przebadane produkty przetworzone (np. makarony, pieczywo, słodycze, wędliny, nabiał) mogą uzyskać takie oznaczenie:

• produkt bezglutenowy – nie więcej glutenu niż 20 mg/kg,
• produkt o bardzo niskiej zawartości glutenu – nie więcej glutenu niż 100 mg/kg.

A jak sprawa wygląda z jedzeniem nieprzetworzonym? Warzywa, owoce, surowe mięso, jaja, naturalny nabiał, niektóre tłuszcze i zboża bezglutenowe (np. kukurydza, ryż) także powinny być wolne od glutenu. Kluczowe są jednak takie kwestie jak skład, sposób przechowywania (również w domu) i przygotowania.

Dlaczego produkty z natury bezglutenowe mogą być zanieczyszczone glutenem?

Część produktów nieprzetworzonych, które są naturalnie bezglutenowe, może zawierać pewne ilości tego białka Dlaczego? Wszystkie wyroby zbożowe bez certyfikatów – nawet jeśli są przygotowane ze zbóż bez glutenu – bywają produkowane w tych samych fabrykach, a następnie przechowywane i transportowane razem. To może powodować przypadkowe i niezamierzone zanieczyszczenie glutenem (stężenie wyższe niż dopuszczalne). 

Dużym problemem dla osób na diecie bezglutenowej jest też tzw. ukryty gluten, który często pojawia się w produktach przetworzonych. Co to takiego? To obecność tego białka w takich wyrobach, które teoretycznie powinny być od niego wolne – m.in. na bazie mięsa, owoców czy nabiału. Gluten może wystąpić w składzie np. w roli zagęstnika, spulchniacza czy nośnika aromatu. Jeśli odżywiasz się bezglutenowo, zwracaj więc uwagę na skład takich produktów jak:

• wędliny, kiełbasy, parówki, konserwy,
• gotowe sosy, majonezy, ketchupy, musztardy,
• jogurty, serki, maślanki, kefiry (szczególnie smakowe),
• żelki, galaretki, kisiele, budynie,
• suszone owoce, gotowe sałatki,
• słodycze czekoladowe, cukierki, landrynki,
• płatki śniadaniowe,
• alkohole,
• zupy, sosy i przyprawy w proszku.

Jak widzisz – lista możliwych produktów zanieczyszczonych glutenem jest całkiem spora. Warto więc wyrobić sobie nawyk dokładnego czytania etykiet. Dodatkowo bezpieczne dla osób unikających glutenu są wyroby przetworzone (np. wędliny, sosy, słodycze) zgodne z zasadami z Rozporządzenia Komisji UE nr 828/2014. Certyfikowaną żywność bezglutenową – której fabryki są regularnie audytowane – oznacza się przede wszystkim międzynarodowym znakiemPrzekreślonego Kłosa.

Jak znaleźć certyfikowane produkty bez glutenu? Symbol Przekreślonego Kłosa

Symbol Przekreślonego Kłosa to oznaczenie w ramach Europejskiego Systemu Licencyjnego (ELS). Potwierdza, że konkretny produkt należy do grupy żywności bezglutenowej i został sprawdzony przez niezależną jednostkę. Wszystkie wyroby z tym znakiem spełniają standardy AOECS (Association of European Coeliac Societies, czyli Zrzeszenie Europejskich Stowarzyszeń Osób z Celiakią). 

W Polsce taką certyfikacją zajmuje się Polskie Stowarzyszenie Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej – organizacja wydaje licencję firmom spełniającym rygorystyczne kryteria (m.in. na etapie produkcji). W aktualnym wykazie, z 15 marca 2024 roku, znajduje się ok. 2200 różnych produktów bezglutenowych stworzonych przez ok. 80 firm [2]. Dodatkowo symbolem Przekreślonego Kłosa są oznaczone produkty firm z innych krajów, również te najpopularniejsze.

To nie tylko jedzenie (np. pieczywo, ciasta, makarony, mąki, wędliny, jogurty, słodycze), ale również przyprawy bezglutenowe. Osoby na diecie bez glutenu mają dzięki temu całkiem spory wybór odpowiednich dla siebie produktów. 

Czy certyfikowana żywność bezglutenowa jest lepsza? 

Wiele osób na diecie bez glutenu zastanawia się, czy certyfikowana żywność bezglutenowa jest lepsza. W końcu takie produkty często kosztują trochę więcej. Co więcej, chociaż ich dostępność z roku na rok rośnie, czasami wciąż znalezienie opcji dla siebie może wymagać trochę czasu. Czy rzeczywiście warto szukać produktów ze znakiem Przekreślonego Kłosa?

Warto pamiętać, że to przede wszystkim bezpieczny wybór dla tych osób, które w ogóle nie mogą jeść glutenu – również z celiakią lub bardzo silną alergią. Dla nich nawet minimalna ilość tego białka może być szkodliwa, np. taka pochodząca z okruchów chleba czy kilku ziarenek kaszy. Produkty z symbolem Przekreślonego Kłosa są pod tym kątem odpowiednio przebadane, co zapewnia pełne bezpieczeństwo. 

Przykładowo: celiakia polega na nieodpowiedniej reakcji organizmu na gluten, a po jego spożyciu dochodzi do degradacji kosmków jelitowych. Nawet przypadkowe spożycie niewielkich ilości tego białka może wiązać się z wystąpieniem objawów – również nieoczywistych, np. aft, bólu głowy, czy przewlekłego zmęczenia. 

Certyfikowana żywność bezglutenowa jest więc dla niektórych osób lepsza pod kątem bezpieczeństwa i pozwala uniknąć niepożądanych dolegliwości. Producenci dbają również o walory smakowe swoich produktów, m.in. dzięki nowym składom i technologiom produkcji. 

Czy wiesz, że większość sprzętów po glutenie wystarczy umyć w zmywarce, ale warto mieć np. osobny blender ręczny czy osobne drewniane deski?

Jakie są zasady przyrządzania potraw na diecie bezglutenowej?

Wybór odpowiedniej żywności bezglutenowej i świadomość na temat możliwej obecności ukrytego glutenu to główna zasada przyrządzania potraw. Czy jednak wiesz, że do zanieczyszczenia glutenem może dojść też na późniejszym etapie – transportu, przechowywania i gotowania? Poznaj najważniejsze zasady bezpiecznego przyrządzania dań bezglutenowych.

1. Nie przechowuj otwartych produktów glutenowych i bezglutenowych blisko siebie (np. mąki, makaronu, ciast).
2. W miarę możliwości przygotowuj posiłki bezglutenowe dla wszystkich domowników.
3. Jeśli gotujesz osobne dania, najpierw przyrządzaj jedzenie bezglutenowe (nie na odwrót ani nie równolegle).
4. Smaż produkty bez glutenu na świeżym, osobnym tłuszczu.
5. Dbaj o czystość blatów, naczyń, sztućców i sprzętów – poprzez mycie ciepłą wodą z płynem lub w zmywarce.
6. Jeśli konkretny sprzęt (np. toster, opiekacz, blender) nie może być dokładnie umyty w każdym zakamarku, przygotuj osobne urządzenie do gotowania bezglutenowo.
7. Dokładnie myj ręce, pamiętaj też o praniu ręczników i ścierek, fartuchów oraz innych tekstyliów kuchennych (i uważaj, aby nie były brudne podczas gotowania bez glutenu).
8. Nie kładź gotowych dań bezglutenowych i tych z glutenem obok siebie (np. ciasteczek, bułek, panierowanych kotletów) – zawsze stosuj osobne naczynia. Uważaj też, aby ich nie pomylić. 

Czy są na rynku leki bezglutenowe?

Niektóre leki zawierają m.in. skrobię, która budzi wiele wątpliwości osób na diecie bezglutenowej. W oświadczeniu wydanym przez AOECS (Association o European Coeliac Societies) można jednak przeczytać, że:

„Zgodnie z europejskim systemem licencjonowania znak Przekreślonego Kłosa nie może być stosowany na lekach, kosmetykach i produktach higienicznych [3]”. 

Jednocześnie stowarzyszenie zwraca uwagę, że ewentualna zawartość glutenu w stosowanej dawce leku jest naprawdę mała – w końcu to jeden z kilku składników, a sam preparat (np. w formie kapsułki czy tabletki) również jest niewielki. Oświadczenie zawiera więc również informację, że: 

„Osoby z celiakią mogą bezpiecznie przyjmować wszystkie leki dostępne na rynku europejskim [3]”. 

„Wszystkie leki można uznać za bezpieczne i odpowiednie dla osób chorych na celiakię, z wyjątkiem przypadków indywidualnej nadwrażliwości, które należy oceniać indywidualnie [3]”.

Suplementy diety podlegają z kolei pod Rozporządzenie Komisji UE nr 828/2014 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat nieobecności lub zmniejszonej zawartości glutenu w żywności [1]. Aby móc nazwać je produktami bezglutenowymi, muszą zawierać nie więcej glutenu niż 20 mg/kg.

Jak unikać produktów zanieczyszczonych glutenem? 

Jak już wiesz, nawet minimalna ilość glutenu (np. z mąki, która znajdowała się na ręczniku kuchennym po przykryciu świeżego chleba) może być dla niektórych szkodliwa – głównie dla osób z celiakią czy silną alergią. 

Aby uniknąć przypadkowego spożycia glutenu, zadbaj przede wszystkim o sposób przygotowania posiłków bezglutenowych oraz czystość w kuchni. Dokładnie czytaj też etykiety, szczególnie wyrobów przetworzonych (takich jak słodycze, wędliny, nabiał, gotowe przyprawy). 

W miarę możliwości wybieraj certyfikowane produkty z licencją Przekreślonego Kłosa, które są przebadane przez niezależne instytucje pod kątem obecności glutenu. Dodatkowo na rynku są dostępne również inne rozwiązania wspierające osoby na diecie bezglutenowej – np. suplement diety Gluticon. W składzie znajdują się 3 szczepy bakterii probiotycznych Lacticaseibacillus (L.) casei LC130, Streptococcus (S.) salivarius ssp. thermophilus ST250, Lacticaseibacillus (L.) paracasei LPC100 oraz witamina B6, która przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu białek i glikogenu.

A to jeszcze nie wszystko: wbrew pozorom osoby odżywiające się bezglutenowo mogą korzystać także z ofert wielu restauracji, cukierni i kawiarni – wystarczy wybierać lokal oznaczony certyfikatem programu MENU BEZ GLUTENU [4].

Dzięki coraz większej świadomości społeczeństwa i producentów żywności życie na diecie bezglutenowej staje się bardziej komfortowe. Takie rozwiązania jak suplementy diety (np. Gluticon) czy produkty ze znakiem Przekreślonego Kłosa znacznie ułatwiają codzienne funkcjonowanie!

Źródła:

[1] https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A32014R0828
[2] https://celiakia.pl/przekreslony-klos/wykaz-certyfikowanych-produktow-bezglutenowych/
[3] https://celiakia.pl/wp-content/uploads/2020/11/drugs-and-cosmetics-final.pdf
[4] https://menubezglutenu.pl/
https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/133862,gluten
https://celiakia.pl/wp-content/uploads/2017/09/Zasady-bezpiecznego-przygotowania-posi%C5%82k%C3%B3w-.pdf
https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2022/11/zalecenia-dietetycy-cdo-ncez-celiakia-2019.pdf
https://celiakia.pl/
https://www.przekreslonyklos.pl/

---

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas